Nghe âm thanh bài tại đây:
Bộ phim không chỉ kể lại chuyện trong quá khứ về “số phận” thăng trầm của Ca trù, một loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian đã góp phần quan trọng kiến tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc, mà còn vẽ nên bức tranh toàn cảnh của Ca trù trong bối cảnh hiện tại, cần sự chung tay bảo tồn, phát triển.
 Nghệ sĩ nhân dân Việt Hương, đạo diễn bộ phim tài liệu nghệ thuật “Ngàn năm sênh phách”. Ảnh: Kim Liễu/VOV5 |
Sau khi giáo sư Trần Văn Khê về nước đã gặp cụ Quách Thị Hồ, đã đến ghi âm lại và đưa ra Hội đồng âm nhạc quốc tế. Ca trù đã được công nhận là di sản phi vật thể thì lúc đó ca trù mới bắt đầu được phục hồi thì nghệ nhân đã già quá rồi. Khi cụ Đẹ nói một câu: 60 năm rồi bây giờ mới được cầm cây đàn nhưng đàn cho ai nghe, ai biết nghe mà hát. Thực ra nghe câu nói của cụ mà mình cũng rớt nước mắt. Mình mong muốn xã hội cùng chung tay bảo tồn và phát triển nghệ thuật ca trù, một bộ môn nghệ thuật quý báu mà cha ông ta để lại.
Đây là thông điệp mà nghệ sĩ nhân dân, Đạo diễn Việt Hương muốn truyền tải tới khán thính giả khi thực hiện bộ phim tài liệu nghệ thuật “Ngàn năm Sênh phách”.
 Quá trình quay phục dựng những chầu hát Ca trù. Ảnh: Kim Liễu/VOV5 |
“Ngàn năm sênh phách” là một hành trình khám phá lịch sử, giá trị của ca trù, một loại hình âm nhạc dân gian đặc sắc của Việt Nam. Bộ phim dài 70 phút đưa khán giả đi qua những thăng trầm của ca trù, từ thời kỳ hoàng kim đến những giai đoạn suy thoái và nỗ lực phục hồi. Không chỉ tái hiện lịch sử, “Ngàn năm Sênh phách” còn đi sâu phân tích các yếu tố cấu thành nghệ thuật ca trù, như: Hát nói; Hát ả đào...
Nghệ sĩ nhân dân, Đạo diễn Việt Hương cho biết: "Đây là bộ phim tài liệu nhưng có tính chất phục dựng chẳng hạn như sự tích ra đời của nghệ thuật ca trù. Theo truyền thuyết thì tôi có thể phục dựng nghệ thuật ra đời của chiếc đàn đáy thì đó là nghệ thuật phục dựng. Thế còn yếu tố mang tính hiện thực thì tôi phải dựa vào văn hóa của cha ông ta để lại bằng sách Hán Nôm cổ xưa, hay bằng những bức điêu khắc của chùa, của đình làng, ví dụ như đình Đông Ngạc, đình Vân Đình,…cách đây 300 năm đến bây giờ vẫn còn những hình người đánh đàn đáy."
 Những chầu hát Ca trù được tái hiện trong không gian diễn xướng xưa, như: ở đình, đền, miếu, hay ở các ca quán… Ảnh: Kim Liễu/VOV5 |
Trong phim, những chầu hát Ca trù được tái hiện trong không gian diễn xướng xưa, như: ở đình, đền, miếu, hay ở các ca quán…
Tiếng hát ngân vang hòa cùng với tiếng đàn đáy, phách và trống chầu tạo nên không gian nghệ thuật vừa thâm trầm, vừa cổ kính. Nghệ sĩ nhân dân, Đạo diễn Việt Hương chia sẻ: "Để thế hệ trẻ tiếp nhận nghệ thuật ca trù thì mình phải làm hay, hấp dẫn. Mình đã phải phục dựng canh hát chơi đầu thế kỷ XX. Hai ca nương là người hát thật và họ hát trực tiếp tại canh hát đó chứ không phải dàn dựng. Mình chỉ dàn dựng khách nghe, những ông quan, những ông đồ ngày xưa thì những cái gật gù những cái thưởng thức của ông ấy chính là điểm nhấn của chầu hát."
Qua những câu chuyện của nghệ nhân ca trù Quách Thị Hồ, Lê Thị Liệu, nghệ sĩ ưu tú Bạch Vân hay kép đàn như cụ Nguyễn Phú Đẹ trong bộ phim, khán giả hiểu rõ hơn về cuộc sống và tâm huyết của những người đã dành cả đời để gìn giữ nghệ thuật này.
 Bộ phim “Ngàn năm sênh phách” đã truyền đi thông điệp sâu sắc về giá trị di sản. Ảnh: Kim Liễu/VOV5 |
Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống, chia sẻ: "Với “Ngàn năm sênh phách”, ca trù được nhìn nhận trong các chiều không gian, thời gian khác nhau. Đặt ca trù trong không gian đa văn hóa và đặc biệt là qua gương mặt của con người, đạo diễn cho thấy cách kể chuyện thú vị về "số phận của ca trù" . Mình là người giữ di sản nhưng mình chưa thể bao quát được hết tất cả. Nhưng qua bộ phim này thì mình thấy được sống thực sự với những gì mà cha ông mình từng được sống."
Với sự đầu tư kỹ lưỡng về nội dung, hình ảnh và âm thanh, bộ phim góp phần quan trọng vào việc bảo tồn, quảng bá và lan tỏa giá trị của ca trù đến với công chúng. Đạo diễn Nguyễn Khắc Hải Hà nhận định: "Đây không chỉ đơn giản là bộ phim ca nhạc mà bộ phim lịch sử, bộ phim có chiều sâu văn hóa. Bộ phim kết hợp âm nhạc với những tư liệu lịch sử với phỏng vấn, phê bình của nhiều học giả. Tôi nghĩ đó là một thể loại phim hiếm gặp trong điện ảnh và truyền hình. Ngoài vẻ đẹp của ca trù, của âm nhạc thì còn là những dàn dựng công phu của đạo diễn, và đặc biệt rất nhiều tư liệu quý của những con người đáng kính trong nghệ thuật ca trù. Đây là một bộ phim rất hay, rất đáng khuyến khích."
Hành trình của các nghệ nhân và những người tâm huyết với Ca trù đã minh chứng dù trải qua bao thăng trầm của thời gian, giá trị truyền thống vẫn có thể được hồi sinh khi có sự trân trọng và chung tay bảo tồn.