Trong Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định quyết tâm hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đáng chú ý, lần đầu tiên các khái niệm kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ được đề cập một cách chính thức, toàn diện trong văn kiện Đại hội, thể hiện bước phát triển mới, đột phá trong tư duy lý luận về phát triển kinh tế, mở ra tầm nhìn và động lực mới cho Việt Nam.

Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: TTXVN

Ngay từ Đại hội lần thứ XIII (năm 2021), Đảng Cộng sản Việt Nam xác định “kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh đang là mô hình phát triển được nhiều quốc gia lựa chọn”. Do vậy, mục tiêu phát triển giai đoạn 2021-2030, Việt Nam cần “xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường”.

Bước phát triển mới trong tư duy lý luận

Trong Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội lần thứ XIV của Đảng tại phiên khai mạc Đại hội hôm 20/01, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: "Xác lập mô hình tăng trưởng mới: kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng phải được triển khai quyết liệt, bài bản, gắn với an ninh năng lượng, an ninh môi trường và yêu cầu cạnh tranh. Phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên; thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn; chủ động thích ứng với các chuẩn mực mới của thương mại và đầu tư toàn cầu."

Quang cảnh Đại hội. Ảnh: TTXVN

Theo các nhà hoạch định chính sách, việc các khái niệm, như: kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được đề cập trong Văn kiện trình Đại hội Đảng lần này không đơn thuần là sự bổ sung thuật ngữ mà là bước phát triển mới trong tư duy lý luận về kinh tế thị trường ở Việt Nam, phù hợp với xu thế chuyển đổi toàn cầu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại Thương, cho rằng: "Đây là sự thay đổi, bước đột phá về mặt tư duy, sự thay đổi về mặt nhận thức khi chúng ta đề cập nhiều đến kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Nếu chúng ta bắt kịp những xu hướng mới này, với tư cách là những người dẫn đầu trong xu hướng mới, chúng ta sẽ có lợi thế cạnh tranh. Khi đó, kinh tế và các doanh nghiệp của Việt Nam sẽ có nền tảng chắc chắn hơn để vượt qua những khó khăn, thách thức, bất định của nền kinh tế thế giới."

Cùng quan điểm, ông Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính – Kinh tế của Quốc hội, cho biết: "Hiện nay, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đang trở thành 1 xu thế chuyển đổi của cả thế giới, và đây là 1 xu thế tất yếu. Từ Đại hội XIII của Đảng, chúng ta đã đề cập điều này, qua đó thể hiện nhận thức rất sớm về xu thế của thời đại. Chúng ta luôn tìm ra hướng đi của thời đại để Việt Nam đi theo, không bị đi lạc hướng, không bị tụt hậu và chúng ta nhận biết sớm, tìm ra hướng đi sớm thì chúng ta sẽ nhanh chóng đi tắt, đón đầu và chúng ta sẽ theo kịp các nước phát triển."

Ông Hoàng Văn Nghiệm, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La phát biểu tham luận tại Đại hội. Ảnh: TTXVN

Xác lập mô hình tăng trưởng mới, mở ra động lực bứt phá

Nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của kinh tế xanh như một xu thế tất yếu toàn cầu và là con đường đảm bảo thịnh vượng cho Việt Nam đang ngày càng được khẳng định. Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, nhấn mạnh: 'Chúng ta phải thích ứng với những chuyển đổi rất lớn của thế giới, như: Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi về nguồn nhân lực… Từ đó, phát huy được tiềm năng, lợi thế của đất nước, tạo sự bứt phá để xây dựng nền kinh tế, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị giá tăng của nền kinh tế.

Để làm được điều đó, văn kiện xác định yêu cầu đẩy mạnh đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế theo hướng tháo gỡ các nút thắt, điểm nghẽn kéo dài trong tổ chức, vận hành nền kinh tế. Trọng tâm là phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, giải phóng và khơi thông các nguồn lực cho tăng trưởng trong bối cảnh mới. Cách tiếp cận này phản ánh nhận thức ngày càng rõ về vai trò quyết định của thể chế đối với chất lượng và sức bền của tăng trưởng kinh tế.

Không chỉ dừng lại ở chủ trương, định hướng này đang tạo ra sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp cũng như các địa phương khi các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số dần trở thành lợi thế cạnh tranh mới.

Trong phiên thảo luận về các Văn kiện Đại hội, ông Hoàng Văn Nghiệm, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La, cho biết: "Tỉnh Sơn La xác định một số nhiệm vụ, giải pháp chính, đó là: Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ để có sản phẩm nông nghiệp sạch, chất lượng cao đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và các tiêu chuẩn quốc tế phục vụ xuất khẩu. Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tái sử dụng và chế biến sâu các sản phẩm và phụ, phế phẩm. Gắn kết chặt chẽ nông nghiệp với công nghiệp, du lịch, dịch vụ, sản xuất với bảo quản, chế biến và tiêu thụ nông sản. Đẩy mạnh phát triển, sử dụng năng lượng tái tạo; khai thác tốt thế mạnh về điện mặt trời, thủy điện, điện gió, điện sinh khối."

Việc đưa các mô hình kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn vào Văn kiện Đại hội lần thứ XIV thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lý luận và quyết tâm đổi mới mô hình tăng trưởng của Đảng. Khi được cụ thể hóa bằng thể chế, chính sách và hành động đồng bộ, đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng bền vững và thích ứng hiệu quả với những biến động của kinh tế toàn cầu.