Ngày 15/03 tới đây, cử tri Việt Nam sẽ đi bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026–2031. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác nhân sự của cuộc bầu cử được đặt ở vị trí trung tâm, là “then chốt của then chốt”. Chất lượng đại biểu được lựa chọn sẽ quyết định hiệu quả hoạt động của Quốc hội, đồng thời tác động trực tiếp đến chất lượng đội ngũ lãnh đạo bộ máy nhà nước trong nhiệm kỳ mới.
Ngay sau thành công của Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, công tác chuẩn bị cho bầu cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 được triển khai sớm, đồng bộ, với trọng tâm xuyên suốt là nâng cao chất lượng đại biểu. Từ cơ cấu, tiêu chuẩn, quy trình hiệp thương đến vận động bầu cử, tất cả đều hướng tới mục tiêu xây dựng một Quốc hội trí tuệ hơn, chuyên nghiệp hơn và hành động hiệu quả hơn trong nhiệm kỳ mới.
 Ảnh minh hoạ: VGP |
Nâng cao chất lượng đại biểu, đảm bảo tính dân chủ
Danh sách 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã được công bố và niêm yết công khai tại 182 đơn vị bầu cử trên cả nước. Từ danh sách này, hơn 73,4 triệu cử tri sẽ lựa chọn, bầu ra 500 đại biểu. Trong số 864 ứng viên, có 392 người là nữ, chiếm tỷ lệ 45,37%; 188 người dân tộc thiểu số, chiếm 21,76%; 65 người ngoài đảng, chiếm tỷ lệ 7,52%; 68,63% ứng viên có trình độ trên đại học; số ứng viên lần đầu chiếm tỷ lệ 70,83%; 74,42% người được địa phương đề cử… Những con số này phản ánh nỗ lực bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các đại biểu Quốc hội khóa XVI. Bà Bùi Huyền Mai, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, cho biết: "Cơ cấu, thành phần ứng cử đại biểu Quốc hội đảm bảo đại diện cho các ngành, các giới, các địa bàn, các dân tộc. Đặc biệt, vấn đề cơ cấu cũng bảo vệ cho các nhóm yếu thế, ví dụ như phụ nữ, người dân tộc thiểu số để chúng ta thực sự lựa chọn được những ứng cử viên tiêu biểu nhất".
Song song với cơ cấu là quy trình lựa chọn. Ba vòng hiệp thương, lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác, thẩm tra hồ sơ chặt chẽ đã tạo nên cơ chế sàng lọc kỹ lưỡng. Mục tiêu không chỉ bảo đảm đủ số lượng, đúng cơ cấu, mà còn lựa chọn được những đại biểu đạt tiêu chuẩn cao nhất về phẩm chất đạo đức, năng lực, trình độ, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm, thực sự có bản lĩnh và dám hành động vì lợi ích chung. Bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Phó Chánh Văn phòng thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia, khẳng định: "Việc sàng lọc, lựa chọn giới thiệu người ứng cử được tiến hành kỹ lưỡng, chặt chẽ, thận trọng và bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định như lời Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, là chúng ta phấn đấu để bầu đủ số lượng, cơ cấu đại biểu nhưng chất lượng đại biểu phải được đặt lên hàng đầu".
Theo Hội đồng Bầu cử quốc gia, danh sách ứng cử viên được công bố sớm hơn thời hạn quy định, bảo đảm số dư theo luật định đã tạo điều kiện để cử tri có thêm cơ sở so sánh, lựa chọn. Đây là nền tảng để bầu ra một Quốc hội hoạt động hiệu lực, hiệu quả trên cả ba chức năng: lập hiến, lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.
Lá phiếu của niềm tin
Ngày 15/03 không chỉ là ngày hội dân chủ, mà còn là thời điểm mỗi cử tri thực hiện quyền và trách nhiệm của mình để bầu ra những đại biểu xứng đáng, đại diện cho cử tri tại cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất.
Giai đoạn phát triển mới của đất nước đang đặt ra những yêu cầu rất cao, do đó, kỳ vọng đối với đại biểu Quốc hội khóa mới cũng được nâng lên. Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội), cho rằng: "Chúng ta đang bước vào một thời kỳ phải thực hiện khát vọng của dân tộc, đến năm 2045 trở thành một nước phát triển. Điều này đặt ra những yêu cầu rất cao và đòi hỏi những đại biểu Quốc hội phải có phẩm chất, tài năng đặc biệt hơn, tâm huyết phục vụ cũng phải đặc biệt hơn. Người dân ngày càng hiểu được trách nhiệm và quyền lợi của mình khi bầu cử, cho nên ngày hội này là ngày hội đặc biệt. Từng cử tri phải phát huy được vai trò của mình để chọn lựa và ý thức được rằng đây vừa là quyền lợi nhưng vừa là trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước".
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không chỉ là sự kiện chính trị định kỳ, mà còn là dịp lựa chọn những nhân sự tiêu biểu cho cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất trong giai đoạn phát triển mới. Khi chất lượng được đặt lên hàng đầu, cơ cấu bảo đảm tính đại diện và khi mỗi cử tri ý thức đầy đủ quyền, trách nhiệm của mình, Việt Nam sẽ có một Quốc hội trí tuệ, chuyên nghiệp và hành động, đủ năng lực hiện thực hóa khát vọng phát triển, đáp ứng niềm tin và sự gửi gắm của Nhân dân.