Việt Nam đang nỗ lực xây dựng một hệ thống lương thực thực phẩm xanh và tự chủ cao đến năm 2045. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện tổ chức FAO tại Việt Nam, thời gian tới Việt Nam sẽ ưu tiên hợp tác với Việt nam trong thúc đẩy các hoạt động tập trung vào lĩnh vực chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp xanh bền vững và cải thiện sinh kế cho người dân nông thôn. Đây  là những nội dung mà ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) tại Việt Nam chia sẻ cùng quý vị trong PV với PV Đài TNVN.

 Nghe âm thanh tại đây: 

Ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện Tổ chức Nông lương LHQ tại Việt Nam.

PV: Thưa ông, nhìn lại chặng đường vừa qua, ông đánh giá như thế nào về những bước tiến của ngành nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong việc khẳng định vị thế và năng lực xuất khẩu hàng hóa nông sản trên thị trường quốc tế?

Ông Vinod Ahuja: Tôi nghĩ Việt Nam thực sự là một câu chuyện thành công. Nếu nhìn lại 40 hoặc 50 năm trước, Việt Nam còn phải nhập khẩu lương thực, giờ đây Việt Nam nằm trong số những nước hàng đầu thế giới về xuất khẩu nhiều mặt hàng – gạo, cà phê, hạt điều, v.v. Đây là một câu chuyện thành công rất truyền cảm hứng.  Sự thành công này được tạo ra là nhờ những chính sách tốt và hiệu quả, những người nông dân Việt Nam chăm chỉ. Thách thức đặt ra bây giờ là các nỗ lực của Việt Nam cần hướng tới tính bền vững như nào để đối phó với biến đổi khí hậu, để duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

Hội nghị về thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững.

Về năng lực xuất khẩu khẩu của Việt Nam, tôi thấy rằng khả năng cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam được củng cố hơn trong các mô hình sản xuất nông nghiệp phát thải thấp. Lấy ví dụ về sản xuất nông nghiệp phát thải thấp, kinh nghiệm cho thấy rằng thông qua các kỹ thuật như canh tác thay thế và quản lý tàn dư cây trồng tốt hơn, giảm sử dụng phân bón, nông dân có thể giảm chi phí sản xuất trong khi vẫn duy trì năng suất, giảm phát thải và cải thiện hiệu quả sử dụng nước.

Tôi nghĩ điều này thực sự cải thiện khả năng cạnh tranh vì trong tương lai, các thị trường tất nhiên sẽ yêu cầu khả năng cạnh tranh về giá cả, nhưng họ cũng sẽ đòi hỏi hiệu quả môi trường tốt hơn. Vì vậy, theo nghĩa đó, tôi nghĩ Việt Nam đã và đang định vị mình rất tốt. Từ năm 2026 trở đi, không chỉ duy trì mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh xuất khẩu, nâng cao vị thế kinh tế và khả năng mở rộng quy mô.

Tổng giám đốc Tổ chức FAO, ông Khuất Đông Ngọc thăm các gian hàng sản phẩm OCOP của Việt Nam. Ảnh minh họa

PV: Thưa ông, Việt Nam đang đặt mục tiêu chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng bền vững. Theo quan điểm của FAO, đâu là những yếu tố then chốt quyết định sự thành công của lộ trình chuyển đổi này đến năm 2030 và tầm nhìn 2045?"

Ông Vinod Ahuja: Tôi nghĩ yếu tố tiên quyết chính là vai trò lãnh đạo của chính phủ. Công cuộc chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm cần được tiếp cận một cách hệ thống từ cấp cao nhất. Điều này tôi nghĩ Việt Nam đã làm được. Một dẫn chứng cho điều này là các nghị quyết quan trọng đã được ban hành nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững. Bộ Nông Nghiệp và môi Trường cũng đã và đang thực hiện tốt vai trò lãnh đạo. Một yếu tố quan trọng khác là sự phối hợp giữa các đối tác. Có rất nhiều đối tác đang thực hiện các giải pháp, thí điểm các đổi mới sáng tạo nhưng điều quan trọng là các bên cần có sự thống nhất trong triển khai và hỗ trợ lẫn nhau, cùng nhau chia sẻ và học hỏi.

Cán bộ tổ chức FAO tại Việt Nam trong chuyến công tác hướng dẫn dự án Nông nghiệp thông minh ở Sơn La. Ảnh nvcc

PV: Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng khắt khe, theo ông, đâu là những công cụ quản lý rủi ro hiệu quả nhất giúp nông sản Việt Nam tuân thủ tốt hơn các tiêu chuẩn bền vững và vượt qua các rào cản kỹ thuật hiện nay?.

Ông Vinod Ahuja: Từ công việc chúng tôi đã làm và bằng chứng cho thấy các giải pháp dựa vào tự nhiên là khả thi về mặt kinh tế và có thể mở rộng quy mô nếu chúng ta có thể triển khai g ở cấp độ hệ thống. Hãy lấy ví dụ về cà phê ở vùng cao nguyên. Hiện nay, nông dân đã áp dụng mô hình nông lâm kết hợp, nghĩa là họ tích hợp cây xanh, cây che bóng với cây trồng. Điều này giúp cải thiện chất hữu cơ trong đất, giảm nhu cầu sử dụng hóa chất, từ đó giảm chi phí đầu vào và mang lại năng suất ổn định hơn. Còn về giá cả thì hơi khó nói vì thị trường vẫn đang phát triển, nhưng tôi nghĩ lợi thế thực sự ở đây là giảm rủi ro sản xuất và cải thiện việc tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững. Bởi vì nhiều thị trường xuất khẩu cao cấp có tiêu chuẩn bền vững cao. Tôi nghĩ rằng cải thiện sức khỏe của đất là một trong những cách thiết thực nhất để ổn định khối lượng xuất khẩu.

Ông Vinod Ahuja thăm quan mô hình trồng rừng xen cây rừng trong vườn canh tác của HTX Bình Minh (Bắc Ninh)

PV: Với tư cách là Trưởng đại diện FAO, ông có kỳ vọng gì về sự bứt phá của nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ mới, nhằm vừa đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, vừa đóng góp vào chuỗi giá trị thực phẩm toàn cầu một cách bền vững?

Ông Vinod Ahuja: Tôi thực sự kỳ vọng rằng Việt Nam sẽ tiếp tục thịnh vượng, tiếp tục hành trình phát triển và trở thành hình mẫu về phát triển bền vững cho toàn thế giới. Tôi nghĩ Việt Nam có rất nhiều điều có thể chia sẻ với các quốc gia khác. Tôi hy vọng Việt Nam sẽ đóng vai trò lãnh đạo trong việc tăng cường hợp tác với các quốc gia khác để chia sẻ các bài học, thành tựu Việt Nam, đồng thời tiếp tục học hỏi kinh nghiệm. Tôi nghĩ rằng tương lai sẽ được thúc đẩy bởi công nghệ số và chuyển đổi số. Chuyển đổi số thực sự có thể mở ra nhiều cơ hội mới về thị trường, về công nghệ, về việc cung cấp thông tin cho nông dân và cả việc cung cấp thông tin khi xảy ra thiên tai. Vì vậy, công nghệ số có rất nhiều ứng dụng và thực sự có thể là yếu tố thay đổi cuộc chơi khi nói đến việc cải thiện khả năng cạnh tranh và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động sản xuất nông nghiêp.

PV: Vâng, một lần nữa, xin trân trọng cảm ơn ông