การประชุมสุดยอดเกี่ยวกับเอไอที่กรุงปารีสเป็นการประชุมสุดยอดครั้งที่ 3 ในขอบเขตทั่วโลกเกี่ยวกับเทคโนโลยีเอไอต่อจากการประชุมที่ประเทศอังกฤษเมื่อปี 2023 และการประชุมที่จัดขึ้นประเทศสาธารณรัฐเกาหลีเมื่อปี 2024

ให้ความสนใจด้านความคิดสร้างสรรค์มากกว่าความปลอดภัย

การประชุมครั้งนี้ต่างจากการประชุมสองครั้งก่อนอยู่ที่การเปลี่ยนแปลงลำดับประเด็นความสนใจที่นำมาหารือ โดยถึงแม้เรื่องการใช้เอไออย่างความปลอดภัยและการพัฒนาอย่างโปร่งใส มีความรับผิดชอบในกรอบการควบคุมเป็นประเด็นที่สำคัญที่ถูกนำมาหารือในการประชุมสองครั้งก่อน   แต่ลำดับประเด็นความสนใจอันดับแรกในการประชุมครั้งนี้ คือการพัฒนาเอไออย่างเท่าเทียม การแบ่งปันผลประโยชน์อย่างยุติธรรมและการขยายความร่วมมือในด้านนี้ในขอบเขตทั่วโลก ซึ่งสามารถเห็นได้ชัดผ่านการที่ประเทศเจ้าภาพฝรั่งเศสได้เปลี่ยนหัวข้อจาก “การประชุมสุดยอดเกี่ยวกับเอไอที่ปลอดภัย” มาเป็น “การประชุมสุดยอดเกี่ยวกับปฏิบัติการด้านเอไอ” ซึ่งประธานาธิบดีฝรั่งเศส เอ็มมานูเอล มาครง ได้อธิบาย ว่า ยุโรปสามารถภูมิใจที่เป็นผู้เดินหน้าในการจัดทำข้อกำหนดเพื่อควบคุมการใช้เอไอแต่เราก็ต้องให้ความสนใจก่อนต่อการพัฒนานวัตกรรมในสภาวการณ์ที่มีสัญญาณที่บ่งบอกว่า ยุโรปกำลังตามหลังสหรัฐและจีนในด้านเทคโนโลยีเอไอ สำหรับประเทศมหาอำนาจในด้านเอไอ อย่างสหรัฐ   ความปลอดภัยด้านเอไอมิใช่เรื่องที่ได้รับความสนใจเป็นอันดับต้นๆ อีกเมื่อในคณะผู้แทนสหรัฐที่เข้าร่วมการประชุม ณ กรุงปารีสครั้งนี้ไม่มีผู้แทนจากสถาบันปลอดภัยเอไอสหรัฐที่ได้รับการก่อตั้งเมื่อปลายปี 2023 ซึ่งนาย James Manyka รองประธานของ Google ได้สนับสนุนการเปลี่ยนแปลงนี้

“หนึ่งในประเด็นที่น่าสนใจของการประชุมครั้งนี้คือการให้ความสนใจมากขึ้นต่อโอกาสที่เอไอสร้างขึ้น ซึ่งในการประชุมครั้งก่อนๆ ได้เน้นหารือเกี่ยวกับความเสี่ยงและความซับซ้อนของเอไอโดยยังไม่จับประเด็นหารือเกี่ยวกับโอกาสที่ได้รับจากการพัฒนาเอไอ”

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวก็สะท้อนให้เห็นถึงความผันผวนในกระแสเอไอทั่วโลกในเวลาที่ผ่านมา โดยเฉพาะการปรากฎตัวของ DeepSeek ที่เริ่มจากจีน ที่พัฒนาในต้นทุนต่ำกว่ารูปแบบเอไอก่อนหน้านี้อย่าง ChatGPT  Gemini และ Mistral แต่กลับมีผลการใช้งานเท่าเทียมกัน ซึ่งตามความเห็นของบรรดาผู้เชี่ยวชาญ DeepSeek เปิดโอกาสใหม่ให้ประเทศต่างๆ พัฒนาเอไอที่คล่องตัวมากขึ้น ลดการพึ่งพากลุ่มบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ใน Silicon Valley ของสหรัฐ

ภูมิศาสตร์การเมืองเอไอ

การที่ผู้นำประเทศและเจ้าหน้าที่อาวุโสจากกว่า 100 ประเทศ รวมทั้งรองประธานาธิบดีสหรัฐ J.D Vance และรองนายกรัฐมนตรีจีน จาง กั๋วชิง (Zhang Guoqing) ได้เข้าร่วมการประชุมครั้งนี้ได้แสดงให้เห็นว่า การที่จะมีหัวข้ออื่นที่ได้รับการหารือนั้นเกิดจากความตึงเครียดทางภูมิศาสตร์การเมืองในทั่วโลกปัจจุบันที่ได้ส่งผลกระทบต่อความร่วมมือในการพัฒนาเอไอในขอบเขตทั่วโลก

นาย Nick Reiners นักวิเคราะห์ด้านภูมิศาสตรทางเทคโนโลยีของ Eurasia Group ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทที่ปรึกษาด้านความเสี่ยงทางการเมืองในทั่วโลกที่มีสำนักงานในนครนิวยอร์ค ประเทศสหรัฐได้กล่าวว่า เอไอมองในด้านภูมิศาสตร์การเมืองนับวันซับซ้อนมากขึ้นในสภาวการณ์เทคโนโลยีกำลังเป็นปัญหาหลักในการแข่งขันของบรรดาประเทศมหาอำนาจ และนโยบายต่างๆ เกี่ยวกับเทคโนโลยีเอไอของทางการสหรัฐกำลังถูกหลายประเทศตำหนิ ซึ่งการที่เมื่อปีที่แล้วจีนและฝรั่งเศสได้ลงนามแถลงการณ์ร่วมเกี่ยวกับเอไอได้แสดงให้เห็นว่า จีนและยุโรปมีความกังวลร่วมเกี่ยวกับความมุ่งมั่นของเครือบริษัทเทคโนโลยีต่างๆ ของสหรัฐในการเป็นผู้นำหน้าในด้านเอไอ ดังนั้น การประชุมครั้งนี้ อาจจะประสบความท้าทายต่างๆ ในการออกคำมั่นและแถลงการร่วมณ์ว่าด้วยแนวทางการพัฒนาเอไอในเวลาที่จะถึง โดยเฉพาะในด้านการเข้าถึงแหล่งข้อมูลเอไอ  เอไอสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชน เอไอกับสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน เป็นต้น โดยเฉพาะความกังวลเกี่ยวกับความแตกต่างในด้านนโยบายของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องอาจส่งผลในเชิงลบเมื่อประเทศต่างๆ ยับยั้งหรือห้ามนำเข้าใช้เทคโนโลยีของกัน ประธานาธิบดีฝรั่งเศส เอ็มมานูเอล มาครง เตือนว่า

“ผมคิดว่า การห้ามนำเข้าใช้เทคโนโลยีของประเทศใดประเทศหนึ่งเป็นเรื่องที่ไม่สมเหตุสมผล และนี่มิใช่การเข้าถึงปัญหาของเรา สำหรับเทคโนโลยีในทั่วโลกที่มิใช่มาจากประเทศยุโรป เราจะพิจารณาด้านที่อ่อนไหวต่อความมั่นคงและอธิปไตยของยุโรปก่อนที่จะตัดสินใจใช้หรือไม่”