Muối ba khía – di sản văn hóa phi vật thể của người dân Cà Mau

Trần Hiếu
Chia sẻ
(VOV5) - Tỉnh Cà Mau có nhiều đặc sản ẩm thực, trong đó, ba khía muối là một trong những đặc sản đặc trưng. Nghề “Muối ba khía” cũng đã được công nhận là nghề di sản cấp quốc gia. 

Nghe âm thanh bài viết tại đây qua giọng đọc PTV Sơn Tùng:

Vùng đất Rạch Gốc (thị trấn Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển) chính là nơi đưa ba khía muối nổi tiếng gần xa.
Muối ba khía – di sản văn hóa phi vật thể của người dân Cà Mau - ảnh 1Con ba khía ở Cà Mau đang là một đặc sản ẩm thực của tỉnh Cà Mau. Ảnh: VOV

Nghề muối Ba khía đã có từ rất lâu tại vùng đất Cà Mau, một tỉnh ven biển ở cực nam của Việt Nam. Đây là nghề truyền thống, được truyền đời này qua đời khác. Hiện nghề muối ba khía vẫn đang phát triển tại các huyện ven biển của tỉnh Cà Mau như: Đầm Dơi, Phú Tân, Năm Căn, Ngọc Hiển. Tuy nhiên, nghề muối ba khía còn phổ biến và phát triển mạnh nhất ở thị trấn Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển. Đây cũng là vùng đất có nguyên liệu ba khía ngon nổi tiếng, góp phần đưa sản phẩm muối ba khía được biết đến rộng rãi.

Theo người dân địa phương, con ba khía tại vùng đất thị trấn Rạch Gốc ngon là do nguồn thức ăn và điều kiện tự nhiên nơi đây tạo ra. Chị Nguyễn Hồng Đạm, hộ kinh doanh đã nhiều năm làm nghề muối ba khía, chia sẻ: "Con ba khía thị trường tỉnh Cà Mau nhiều huyện có, tỉnh Bạc Liêu cũng có. Ba khía Rạch Gốc nổi tiếng là nhờ địa hình ở đây, như trời phú cho nó ngon. Ba khía nổi tiếng là nhờ các cây đước, cây mắm, phù sa ở đây là những thức ăn để tạo lên gạch có màu vàng. Nó ăn những thức ăn đặc biệt từ thiên nhiên nên thức ăn nó ngon, ngọt và chắc."

Cách nay nhiều năm, nguồn lợi ba khía rất phong phú. Đến mùa ba khía (khoảng tháng 7 - 9 âm lịch) bà con đi bắt ba khía chở bằng xuồng. Không tiêu thụ hết, bà con mới nghĩ ra cách muối ba khía để bảo quản được lâu hơn. Sau nhiều năm, các công đoạn cơ bản để muối ba khía vẫn không thay đổi. Ngày trước, bà con đi bắt ba khía chở theo các lu nước muối pha sẵn, đến nơi có ba khía, chỉ cần gạt ba khía xuống xuồng, rửa sạch cho vô lu mang về. Sáng hôm sau lại vớt ra để ráo, quạy nước muối khác để muối lại và đậy thật kín để ăn dần.

Ngày nay, người dân hay các cơ sở kinh doanh ba khía sau khi rửa sạch ba khía sống, họ không muối ngay mà để khoảng thời gian để ba khía khát nước. Rồi mới cho vào những lu nước muối đậm đặc pha sẵn, ba khía sẽ uống nước muối. Đây là công đoạn rất quan trọng vì lượng nước muối ba khía uống vào sẽ giúp bảo quản con ba khía được lâu hơn, mang lại vị đậm đà cho con ba khía. Sau đó, ba khía 1 lần nữa được rửa rạch để ráo nước, rồi sắp theo từng lớp vào lu, khạp hoặc các keo, cho nước muối vào, họ gọi đó là công đoạn “muối ba khía”.

Ông Lương Văn Bình, hộ dân có truyền thống nhiều đời làm nghề muối ba khía ở thị trấn Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển, chia sẻ:ợng, chứ muối nhạt là hư. Ăn thua nước thôi, pha chế như thế nào cho đủ chất lượng.

Ba khía muối không đủ độ mặn sẽ bị hư còn quá mặn sẽ không được thị trường ngày nay chấp nhận. Chính vì vậy, tuy các công đoạn muối ba khía khá đơn giản nhưng để muối được ba khía ngon không phải dễ. Ba khía muối để khoảng 1 tuần là có thể ăn được. Khi ăn, người dân sẽ trộn ướp với các loại gia vị gồm: chanh, tỏi, ớt, khóm, đường,... ba khía muối sẽ bớt mặn và mùi vị sẽ thơm ngon hơn.

Muối ba khía – di sản văn hóa phi vật thể của người dân Cà Mau - ảnh 2Sản phẩm ba khía muối của người dân Cà Mau luôn trong tình trạng cung không đủ cầu. Ảnh: VOV

Ba khía muối đang được người dân thị trấn Rạch Gốc đưa ra thị trường với 2 sản phẩm là ba khía muối nguyên con và ba khía muối trộn sẵn. Sản phẩm ba khía muối của tỉnh Cà Mau rất được thực khách ưa chuộng, nguồn cung luôn không đủ cầu. Ông La Quốc Khánh, Phó Chủ tịch Hội nông dân huyện Ngọc Hiển, cho biết: "Con ba khía có tự nhiên ngoài rừng. Tự nó sinh ra, lớn lên rồi người dân bắt chế biến ba khía muối, cảm thấy ngon. Người miền Nam thì thích ba khía muối, khẩu vị dễ ăn. Nhưng con này không chủ động được nguồn vào, mùa này khác mùa kia. Từ chỗ đó, các cơ sở làm ba khía cần cùng cơ quan chức năng xây dựng thương hiệu cho ba khía. Thực tế khi làm có tiếng tăm, có giấy tờ chứng nhận, được ký hợp đồng."

Vào giữa năm 2020, nghề muối ba khía của người dân Cà Mau đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Từ đó, sản phẩm muối ba khía càng được nhiều người biết đến. Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch Cà Mau cùng UBND huyện Ngọc Hiển đang có kế hoạch xây dựng các làng nghề muối ba khía truyền thống, kết hợp với việc quảng bá, giới thiệu sản phẩm phục vụ khách tham quan du lịch.

Phản hồi

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu